To Gualter Zeeman, 12 november 1672

Hits in document:
2
Letter
Year
1672
Text type
private
Autograph
autograph
Signature
HCA 30-228
Sender
Name
Jacob Zeeman
Gender
male
Class
high
Age
30-50
Region of residence
Noord-Holland (excluding Amsterdam)
Relationship to addressee
brother / brother in law
Addressee
Name
Gualter Zeeman
Place
Batavia
Country
Indonesië
Region
Azië
Ship
Jonge prins
Sent from
Place
Alkmaar
Country
Nederland
Region
Noord-Holland
Ship

Mijn Heer
Mijn Heer Mr. gualter
Zeeman, Adt., voor Ondercoopman
wtgevaren met het
Schip de jonge prins vande
Camer van Hoorn nae
Batavia in Oost Indien.
door vriend die
god geleijde.

Alcmaer den 12
Novemb 1672
Seer Lieve en waerde broeder en suster.
uwe missive soo door Mr. Claes van Egmont op zee, Mr. Cornelis
als meede Ioost brest sijn ons alle wel ter handt gecoomen.
en gelijckerwijs de tijdinge vant overlijden van onse l: broeder
Zal. ons als met een dootsteeck heeft doorwont, gedenckende
wat ons familie met het afsterven van soo wackere, getrouwe
en beminde vrient heeft verloren, soo heeft ons wederom
de boode van uwe voorspoedige en geluckige overcomste
tot soo verre opt alderhoogste verblijt, siende ons noch niet
geheel ontset vandie hoope, van eenmael ons onderdruckt
huijs te sien herstelt in voorige iae meerder luijster en
glorie: En seecker t’ kon niet missen indien god de Heere
UE segenende met gesontheijt, ghijl. andersints uw tijt
verstant, doen en laten dirigt. niet alleen ter eere van die
god, die alles toecomt, maer oock ten nutte vant gemeijne
best, trachtende uwe beroepinge met alle vlijt waer te nemen.
t’sal UE aen geen voorspraecke en voorschrijvens ontbreecken
jndien UE soodanich comporteert, dat selfs recommendabel
sijt. onse Neeff heeft mij alles goets belooft, en oock
alreeds Uw persoon bij den Hr. Abbema (volle broeder
van de huijsvrouwe vande Hr. generael) nu voor extraordinaris
raet vertrocken nae Indien, opt alderhoogste
gerecommendt. t’welck deselve oock ernstich heeft aengenomen
, als sijnde ten hoogste aen onse Neeff verplicht,
sulx UE bij gelegentheijt gemelte Hr. condt begroeten
en Uw persoon bij deselve bekent maecken. Maer boven
alle recommendatie is die van eijgen wel doen de alderkrachtichste
, dat soo veel exempelen confirmeren, als men gehoort
off gesien heeft dat selfs de alder geringste alleen door de deur
van de deucht sijn getrede int hoff van eer en rijckdom.
t’welck voor ons soo veel meer staet te behertigen, om dat de
laster tonge van veele ons bij veele heeft verdacht gemaeckt en
onse naem besoetelt met ondragelijcke iniurie, waer tegens de
beste apologie sal sijn, al de verelt van weldoen te overtuijgen,
en also wt onse daden de vuijlicheijt van haer leugen als met
de krachtichste reeden te weder leggen: maer waer toe UE dien
aengeport, die nu gecoomen tot iare van discretie, meermale

gesien den ijdel van een onvoorsichtige handel, nu alreeds ons selve
door uwe distincte missive van uw goed voornemen hebt verseeckert.
t’geschiet alleen om UE wt een meer als broederlijcke liefde
nevens mij optewecken en doen volharden in een goed voornemen,
siende ons huijs nu ontschraecht van soo bijsondere pijlaer,
en alleenlijck rusten op de schouderen van ons beijden: (man
en vrou reeckene ick voor een.) door dit middel sal onse
naem herstelt werden, gelijck alreeds onse l: broeder Zal.
de getuijgenisse van veele ter goeder gedachtenisse heeft becoomen
sulx oock de Hr. generael en Rade van Indie aende Camer
tot Hoorn van de bequaemheijt van gemelte onse broeder Zal
hebben ge vermelt in haere missive, volgens t’geene onse
neeff mij heeft gerelateert:
maer ick scheijde hier aff, om UE verder te adviseren dat wij
alle alhier noch sijn in levende lijve, hoewel onse l: moeder
sedert uw vertreck noch merckelijck in gesontheijt is gedeclint.
haer pijn vergroot, sulx deselve ondragelijck schijnt, en
wij van haer niets als droefheijt en kermen hooren ofte sien.
waer bij noch comt dat tegenwoordich vrij sieck is, ontstaene
wt een quade mage en borst: Sulx dat niet weete wat de
Heere met haer voor heeft. Peetie verswackt meede dagelijx,
en heeft een sware sieckte gehadt, maer nu is veder tamelijck
de sterfte van onse l: broeder heeft haer dapper genepen, en
een: irreparabel g[...]ef grief gegeven: vandeselve onse broeder
hebben wij geen nader schrijven gehadt, als dat van de Caep
dat UE hebt gesien: Anders weete van hem niet. mr.
Cornelis heeft ons weijnich omstandicheijt van sijn sieckte
en doot weten te verhalen; aengeaende sijn goederen sijn goeder
bevinde dat met deselve slecht te werck is gegaen: want
geresumt. hebbende sijn jnvts, moet het hem selve schame
dat het goet soo weijnich heeft gerendt. daerenboven heeft
onse neeff vande provenue vandien afgehouden t’ verschot
aen onse broeder gedaen ter somme van ontrent 400 gl
sulx UE wel staet kondt maecken, watter voor ons heeft
overgeschoten, alleenlijck ben ick verseeckert dat onse Jan is
betaelt, gelijck t’selve alhier heeft gescreven. Sulx dat UE
niet vreemd geraden vind, UE meeste goederen, die door de
segen des Hren. mochte conquestere, in tijts over temaken, en ghijl
condt verseeckert sijn, dat ick met deselve en ontrent UE
soodanich gedencke te doen, als wenste dat de Hre. met mijn ziele
deede

Alle uwe brieve hebbe wel bestelt, oock die aen Uw schoonvaeder
aen Sr. Capie, met versoeck om deselve te wille voortsenden
, alsoo UE wt mijn voorgaende schrijven wel sult
verstaen hebbe, dat deselve nae Engelandt is vertrocken cort
nae uw vertreck, en nae sijn schrijven aldaer wel ontfangen.
en sedert hebbe van deselve niets vernomen. d’orville
hebbe meede gesproken, en heeft mij geseght aen UE te sullen
schrijven. gelijck voor eenige tijt Sr. de Sossa, de portugees
coopman UE bekent aen mij meede een brieff heeft gesone
om aen UE te bestellen, die oock met de schepen van
Paescha hebbe voort bestelt.
Maer met onse staet en vaderlant is sedert uw vertreck
[...] de grootste verandering voor gevallen, die in eenige historie
sijn vermelt, en onse posteriteijt niet sullen connen geloven.
want nae dat nae vranckrijck en Engelandt met den
andere waren getreeden in een nauwe alliantie, hebbe
die beijde coningen ons de oorloogh aengeseijt, en ons
genecessiteert om ons te water en lande soodanich te
armeren, dat de costen tot die oorloogh bij de aldergeringste
kan geoordeelt werden, ondragelijck voor den
staet en ingesetene van dien. Evenwel men heeft in
zee gebracht een macht van over de 100 sware oorloog scepen
en [...] niet onsien den dubbelde vijant onder de oogen
te sien met een gemoet recht de batavieren waerdich,
sulx indese somer een bataille ter zee is geveest, dat
noijt van diergelijcke is gehoort, en inder daet de victorie
aen dese sijde: en alhoewel men gehoopt hadde, sulx alle
politijcque meijnde, dat aen den wtslagh van dese zeeslagh
de desseijnen van vranckrijck maet soude nemen, soo
bevond men in tegendeel, dat soo geluckich als men ter
zee was geweest, soo ongeluckich te lande wierde, want
bij nae deselve bode, die ons vande vercrege victorie ter
zee adverteerde bracht meede de tijdinge van t’ overgaen van
Wesel, die aenstonts wierde gevolgt van een ander, ons
bedroevende met het overgeven van Rijnberck, sulx de vijant
op de betuwe en Veluwe geraeckt sijnde, men binnen 46
dagen vernam dat de vijant alreeds 46 van onse beste
frontieren, steeden en schansen hadden geinvadt., daer
onder drie provincie, teweten Gelderlant, Uttrecht, en
overijssel, en nu niemandt anders te gemoet sagh als
de totale ruine van ons geheele vaderlant, t’ vluchten vande

boeren was soo groot, en oock in onse stadt, dat men over de
500 wagens op een dagh met sack en pack heeft sien incoomen
: Nu was de staet geheel desperaet, en de staten
van Hollt. bij een vergadert sijnde name resolutie om met
vranckrijck te capituleren: maer de gemeijnte hier
van kennisse krijgende, en wt de gevolge siende dat alles
enckel verraet was, ruckt te samen, en ijder forceert
de magistraten van sijn stadt om de Prins voor stadthouder
te doen verklaren, en herstellen in alle digniteijten
dewelcke bij sijn Hoogh loff: voor vaeders waren bekleet.
dit was de witten nae de kroon gestoken, sulx daer
tegens met alle vlijt haer opposeren: Evenwel te
vergeefs, sulx eijndelijck de staten sijn hoogheijt herstellen
als vooren. terstondt krijcht alles een ander aengesicht
men stelt ordre van defensie, beset tot bodengrave de
post, doet alles onder water lopen, en keert alsoo
de vijant wt hollt. vant welcke noch geen andere
stadt als woerden heeft ingenomen. ondertusschen weet
de gemeijnte tegens haer magistraet, krijt deselve
alomme voor schelmen wt, deporteert deselve, en doet
doet door sijn Hoogheijt andere stellen, vant welcke
weijnich steeden sijn exempt geweest, en bis ick weet van
geen andere, als Enghuijsen en Alcmaer. de Raet pensionaris
en Ruart van Putten sijn bij de burgers vande
Haegh doot geslagen met veele wonden, naderhant
ontkleet, nae t’ schavot gesleept, en aen een wub
bij de beenen opgehangen, aldaer opgesneeden, t’ hart
wt t’ lijff gehaelt, en als een beest opgespannen. de
ontfanger en bewinthebber langewagen tot Hoorn
is met sijn cantoor banqueroet gespeelt, en staet 600
gl op sijn lijff. soo ist hier alles vervallen, en wij gebracht
in een ellendige toestant, vant welcke t’ geene nu
verhale alleenlijck een ruwe schetse is, sullende bij occasie
UE de nader historie daer van laeten toecoomen. Evenwel
god danck men heeft hope van alles int korte te
sien herstelt. sijn Hoogheijt wert bij de aldeverelt
geroemt voor een prins van groot verstant: nu is men
met de keijser en spansie in een naeuw verbant: en alreeds
bij de eerste een considerabel leger van een 40000 man
bij een, dat binnen corte dage [...] op 60000 man staet te

aceresseren, sijn hoogheijt is in optocht met ontrent 30000 man, waer nae toe weet men niet, maer de verstandige
oordele, dat men de franse in ons lant sijnde elders sal trachten te besetten, en dan vranckrijck recht in marceren
dat van alle soldaten is ontbloot. watter van coomen sal, moet de tijt leeren: ondertusschen heeft men van dit iaer
[...] 5 mael de 200ste. penning moeten betalen, boven de halve verpondinge en anders sware kosten, waer tegens alles heeft
stil gestaen, beijde negotie en studie, sulx meenich huijs in groote ellende steeckt, en te vreesen staet dat veele van Honger
sullen sterven, immers ons aengaende hadde voor tegenwoordich geen occasie om UE iets te connen toesenden, dat het overbrengen
waert was, soo de tijt leert, sal ick vel toonen meer als met woorden dat ick ben Uw broeder getrouw tot den doot
de hertelijcke groetenisse van Juffw. Steenh moeder, Peetie, guertie, oock aen onse ian soo hem
bij occasie vint
Jacob Zeeman